Những năm gần đây, tại nhiều bệnh viện, phòng khám sản – phụ khoa, các bác sĩ ngày càng gặp nhiều trường hợp phụ nữ trẻ, chỉ khoảng 28–35 tuổi nhưng buồng trứng đã suy giảm chức năng rõ rệt, thậm chí gần như “hết trứng” - giống tình trạng mãn kinh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản mà còn tác động lâu dài đến sức khỏe nội tiết và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.

Thực trạng đáng quan ngại

“Tôi không thể tin mình thực sự đã “hết trứng” khi mới chỉ có một đứa con và vừa bước vào tuổi 36” - chị Trần Thị Thy An (TP.HCM) cho biết - sau khi đi khám hiếm muộn và được chẩn đoán suy giảm dự trữ buồng trứng vào 4 năm trước. Trường hợp như của chị Thy An hiện nay không hề hiếm.

Theo các bác sĩ chuyên sản - phụ khoa, buồng trứng của phụ nữ vốn có “tuổi thọ sinh học” nhất định. Khi sinh ra, mỗi bé gái có khoảng 1–2 triệu nang noãn (trứng). Đến tuổi dậy thì, số lượng này giảm còn khoảng 300 ngàn – 400 ngàn và tiếp tục giảm dần theo thời gian. Thông thường, phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh ở độ tuổi 45–50 khi buồng trứng cạn kiệt trứng và ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều phụ nữ mới ngoài 30 tuổi đã được chẩn đoán suy buồng trứng sớm hoặc dự trữ buồng trứng rất thấp. Một số trường hợp khi kiểm tra bằng xét nghiệm nội tiết và siêu âm, bác sĩ nhận thấy số lượng nang trứng còn rất ít, thậm chí gần như không còn khả năng phóng noãn tự nhiên.

BS. Lê Anh Phương, Trưởng khoa Sản - Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III cho biết, suy buồng trứng sớm thường diễn ra âm thầm, nhưng có thể nhận biết qua một số dấu hiệu như: Kinh nguyệt thưa dần hoặc rối loạn kéo dài, chu kỳ kinh không đều, có tháng không có kinh; khó thụ thai dù không sử dụng biện pháp tránh thai; bốc hỏa, mất ngủ, khô âm đạo giống triệu chứng mãn kinh; giảm ham muốn tình dục hoặc thay đổi tâm trạng… Nhiều phụ nữ chỉ phát hiện khi đi khám vì hiếm muộn, lúc đó dự trữ buồng trứng đã giảm đáng kể.

Một nghiên cứu của Bệnh viện Sản Trung ương năm 2024 đã chỉ ra những yếu tố góp phần làm buồng trứng ở nhiều phụ nữ “lão hóa” nhanh hơn bình thường. Ngoài các yếu tố di truyền hoặc bệnh lý tự miễn ở một số phụ nữ có cơ địa buồng trứng suy sớm do yếu tố gen thì phần lớn do lối sống gây ra.

Đó là tình trạng luôn sống trong áp lực và căng thẳng kéo dài gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hoạt động của buồng trứng; thói quen thức khuya, lối sống thiếu lành mạnh, ăn uống thất thường, ít vận động  cũng làm rối loạn hormone sinh sản; Can thiệp y khoa nhiều lần như nạo hút thai, phẫu thuật buồng trứng hoặc điều trị bệnh lý phụ khoa có thể ảnh hưởng đến dự trữ trứng; Hút thuốc lá, uống rượu bia và các chất kích thích khiến buồn trứng lão hóa nhanh hơn.

Chủ động bảo vệ tương lai

Theo bác sĩ Lê Anh Phương, hiện nay y học có nhiều phương pháp đánh giá dự trữ buồng trứng, giúp phụ nữ biết sớm tình trạng sinh sản của mình, như làm xét nghiệm AMH (Anti-Müllerian Hormone) để đánh giá số lượng trứng còn lại; siêu âm đếm nang noãn (AFC); xét nghiệm các hormone sinh sản như FSH, LH, Estradiol… Các xét nghiệm này đặc biệt cần thiết với phụ nữ trên 30 tuổi hoặc những người có kế hoạch sinh con muộn.

Tuy nhiên, bác sĩ  Lê Anh Phương khuyến cáo, phụ nữ nên chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản từ sớm. Đó là: khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần và kiểm tra dự trữ buồng trứng khi cần; duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc và giảm stress; hạn chế thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích; không lạm dụng các can thiệp phụ khoa không cần thiết; nếu có kế hoạch sinh con muộn, nên tư vấn bác sĩ về khả năng sinh sản… Trong một số trường hợp dự trữ buồng trứng giảm nhanh, bác sĩ có thể tư vấn các giải pháp hỗ trợ sinh sản hoặc trữ đông trứng để bảo tồn khả năng sinh con trong tương lai.

“Suy buồng trứng sớm không chỉ là vấn đề sinh sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của phụ nữ như loãng xương, bệnh tim mạch và rối loạn nội tiết. Vì vậy, mỗi phụ nữ nên đi kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần để nhận biết sớm. Chăm sóc sức khỏe sinh sản đúng cách là điều rất quan trọng để phụ nữ bảo vệ tương lai của mình” – bác sĩ Phương chia sẻ.

Hồng Đức

Chăm sóc sức khỏe sinh sản là đầu tư cho tương lai của chính bạn. Khám, siêu âm trứng và tư vấn tại Khoa sản - Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III. Địa chỉ: 32/2, đường Thống Nhất, phường Gò Vấp, TP.HCM. Điện thoại: (028) 3996 9999