TS.BS. Phạm Văn Bùng, Trưởng khoa Ung bướu Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III cho biết: “Ung thư không lây qua tiếp xúc hay giao tiếp thông thường. Hiểu đúng bản chất bệnh giúp xóa bỏ kỳ thị, để người bệnh được yêu thương, tôn trọng và đồng hành”.

PV: Trong cộng đồng vẫn tồn tại quan niệm rằng ung thư có thể lây qua tiếp xúc gần do “vi trùng ung thư” từ người bệnh có thể phát tán ra môi trường. BS nghĩ sao về quan niệm này?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Đây là một quan niệm không đúng về bệnh ung thư cũng như không có cơ sở khoa học. Ung thư không phải là bệnh truyền nhiễm, không do vi trùng hay vi khuẩn trực tiếp gây ra, vì vậy không thể lây từ người sang người qua tiếp xúc, nói chuyện, chăm sóc, ăn uống chung hay tiếp xúc với thi hài người đã mất vì ung thư.

Ung thư hình thành do sự biến đổi bất thường của các tế bào trong chính cơ thể người bệnh, liên quan đến yếu tố di truyền, môi trường, lối sống và tuổi tác. Không tồn tại khái niệm “vi trùng ung thư” bay ra ngoài không khí như nhiều người vẫn lo sợ.

PV: Nhiều người e ngại khi dự đám tang người chết vì ung thư hoặc người bệnh ung thư cũng ngại không muốn đến đám tang vì sợ bệnh trầm trọng hơn. Dưới góc độ y khoa, BS. giải thích điều này như thế nào?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Về mặt y khoa, điều này không đúng.Việc dự đám tang người mất vì ung thư không làm lây bệnh và cũng không khiến người bệnh ung thư tiến triển nặng hơn.

Tuy nhiên, với người bệnh ung thư đang trong quá trình điều trị, đặc biệt là hóa trị hoặc xạ trị, hệ miễn dịch có thể suy giảm. Khi đó, bác sĩ thường khuyên bệnh nhân hạn chế đến nơi đông người - không phải vì ngại lây ung thư - mà là để giảm nguy cơ nhiễm các bệnh truyền nhiễm thông thường như cúm, viêm đường hô hấp. Đây là biện pháp bảo vệ sức khỏe chung, không liên quan đến tính lây lan của ung thư.

PV: Thưa BS, có loại ung thư nào có thể lây qua tiếp xúc thông thường không?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Tôi xin khẳng định rõ rằng, không có bất kỳ loại ung thư nào lây qua tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, dùng chung đồ sinh hoạt, chăm sóc trực tiếp hay ở gần người bệnh. Tuy nhiên, có một số virus có thể lây nhiễm và làm tăng nguy cơ mắc ung thư, chẳng hạn như virus HPV (liên quan đến ung thư cổ tử cung), virus viêm gan B, C (liên quan đến ung thư gan) và virus Epstein–Barr (liên quan đến một số ung thư vùng mũi họng)… có đường lây qua truyền máu, quan hệ tình dục, mẹ sang con… Nếu có lây nhiễm những virus này cũng không đồng nghĩa với lây ung thư. Bởi ung thư không lây truyền trực tiếp từ người này sang người khác.

PV: Khi tiếp xúc, chăm sóc hay giao tiếp với bệnh nhân ung thư, người bình thường cần lưu ý điều gì để đảm bảo an toàn, thưa BS?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Về y khoa, không cần biện pháp phòng tránh đặc biệt ngoài những nguyên tắc vệ sinh thông thường như: Rửa tay sạch sẽ, giữ môi trường sống thông thoáng, đeo khẩu trang khi có triệu chứng nhiễm trùng hô hấp.

Quan trọng hơn là không nên thể hiện sự xa lánh về mặt tinh thần.  Bởi thái độ né tránh, sợ hãi hay kỳ thị có thể gây tổn thương tâm lý sâu sắc cho người bệnh ung thư, làm họ cảm thấy cô đơn, tự ti và mất niềm tin trong quá trình điều trị.

PV: Vậy dưới góc nhìn của một chuyên gia ngành ung bướu, BS. đánh giá vai trò của giao tiếp và sự đồng hành tinh thần đối với người bệnh như thế nào?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Giao tiếp và sự đồng hành tinh thần đóng vai trò rất quan trọng đối với bệnh nhân nói chung và người bệnh ung thư nói riêng, đó là liều “thuốc tinh thần” quan trọng không kém thuốc điều trị. Một lời hỏi han chân thành, một ánh nhìn cảm thông hay sự hiện diện đúng lúc có thể giúp người bệnh vững tâm hơn, hợp tác điều trị tốt hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Ung thư là cuộc chiến dài, người bệnh không chỉ cần phác đồ điều trị, mà còn cần sự thấu hiểu, chia sẻ và tôn trọng từ gia đình và cộng đồng.

PV: BS. muốn gửi gắm thông điệp gì đến cộng đồng về cách ứng xử với người bệnh ung thư?

TS.BS Phạm Văn Bùng: Tôi mong rằng cộng đồng sẽ hiểu đúng về ung thư, để không vô tình làm tổn thương người bệnh bằng những nỗi sợ vô căn cứ. Ung thư không lây lan qua tiếp xúc, nhưng sự kỳ thị và xa lánh thì có thể làm người bệnh đau đớn hơn rất nhiều.

Hãy đối xử với người bệnh ung thư bằng sự bình thường, tôn trọng và yêu thương, bởi đó chính là liều thuốc tinh thần quý giá nhất trong hành trình điều trị căn bệnh này.

PV: Xin cảm ơn BS về những chia sẻ này

Hồng Đức

Người bệnh ung thư lạc quan sẽ giúp:

· Tăng cường sức đề kháng và hiệu quả điều trị;

· Giảm căng thẳng, lo âu; 

· Tạo động lực sống;

· Cải thiện chất lượng cuộc sống

· Hỗ trợ điều trị toàn diện.