Chạy thận nhân tạo giúp duy trì sự sống cho nhiều bệnh nhân suy thận mạn. Tuy nhiên, bên cạnh những buổi lọc máu định kỳ, một mối nguy âm thầm nhưng rất phổ biến ở nhóm bệnh nhân này là thiếu dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng sống.

“Đói” dinh dưỡng nhưng không dám …“nạp”

Theo đánh giá của Hội Tiết niệu và Thận học Việt Nam, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân lọc thận ở Việt Nam khá cao so với nhiều nước trong khu vực, trong đó  gần 60% suy dinh dưỡng thể nhẹ và vừa; hơn  44% bệnh nhân lọc thận suy dinh dưỡng thể nặng. Điều đáng nói là nhiều người rơi vào tình trạng này không phải vì thiếu ăn, mà vì ăn sai và ăn không dám ăn.

Ngồi chờ đến ca lọc thận tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III, bà N.T.H., 62 tuổi (ngụ tại TP.HCM). cho biết: “Tôi mới phát hiện bị suy thận, mới chạy thận được vài lần. Có nhiều lúc tôi rất đói, rất thèm ăn nhưng lại sợ ăn uống không đúng thì lại bị nhiều chất độc hơn, nên tôi kiêng khem đủ thứ. 

Không chỉ riêng bà H., trên mạng internet thường thấy tâm lý lo sợ ăn uống ảnh hưởng nhiều hơn đến thận hoặc không biết cách ăn uống như thế nào cho phù hợp là tình trạng chung của rất nhiều bệnh nhân đang lọc thận.

Theo BS.CKI. Lê Mai Trung Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận của Hồng Đức III,  người lọc thận cần chế độ dinh dưỡng chuyên biệt, hợp lý hơn người bình thường, đặc biệt là những protein, acid amin chất lượng cao, bởi trong quá trình lọc máu, cơ thể được lọc ra nhiều chất độc nhưng cũng đồng thời bị mất đi một số protein, vitamin và khoáng chất. Nếu không được bù đắp đầy đủ, bệnh nhân rất dễ rơi vào vòng xoáy mệt mỏi, suy nhược, giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ biến chứng.

“Suy dinh dưỡng khiến bệnh nhân mệt mỏi, dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành, thiếu máu nặng hơn và đáp ứng điều trị kém. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tình trạng dinh dưỡng kém làm giảm chất lượng cuộc sống, tăng nguy cơ nhập viện và tử vong ở người lọc thận” – BS. Nghĩa cho biết thêm.

Vẫn cần ăn  đúng, ăn đủ…

Nguyên nhân thiếu dinh dưỡng ở bệnh nhân chạy thận không chỉ đến từ tâm lý sợ ăn, mà còn do tình trạng chán ăn, rối loạn tiêu hóa, kiêng khem quá mức hoặc thiếu tư vấn dinh dưỡng bài bản. Một số người bệnh tự loại bỏ hoàn toàn thịt, cá, trứng… vì lo tăng ure, creatinin mà không biết rằng đây là những nguồn đạm cần thiết nếu dùng đúng cách.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề dinh dưỡng cho người bệnh lọc thận, BS.CKI. Nguyễn Đào Ngọc Loan, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III cho biết, người bệnh nói chung và người chạy thận nói riêng không nên tự ý cắt giảm khẩu phần ăn. Thay vào đó, người bệnh cần được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn bệnh, cân nặng và số buổi lọc máu. Chế độ ăn cần đảm bảo đủ năng lượng, đủ đạm chất lượng cao, kiểm soát muối, nước, kali và phospho theo hướng dẫn y tế.

Bên cạnh đó, cũng theo BS. Loan - việc theo dõi cân nặng, xét nghiệm định kỳ các chỉ số dinh dưỡng, nhất là có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ điều trị  - chuyên gia dinh dưỡng và người bệnh đóng vai trò rất quan trọng. Khi được ăn đúng, ăn đủ, thể trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, giảm mệt mỏi, chất lượng sống cũng vì đó mà nâng lên.

Thiếu dinh dưỡng ở người lọc thận là vấn đề không thể xem nhẹ. Được tư vấn kịp thời để hiểu đúng, ăn đúng, ăn đủ chất chính là “liều thuốc” quan trọng, giúp người bệnh có sức đề kháng tốt để đồng hành lâu dài với hành trình chạy thận.

Hồng Đức 

--------

Người bệnh lọc thận nên ăn gì?

- Đủ đạm chất lượng cao: thịt nạc, cá, trứng, sữa dành cho người bệnh thận

- Tinh bột vừa đủ: cơm, bánh mì, bún, phở để tránh sụt cân

- Rau ít kali: bắp cải, bí xanh, bầu, súp lơ (luộc bỏ nước đầu)

-  Chất béo tốt: dầu thực vật, mỡ cá

-  Uống nước theo chỉ định bác sĩ – không tự ý kiêng ăn